Kỹ năng sống (KNS)…có phải chăng
đây là một khái niệm còn xa lạ…có thể đó là những gì mà ta thực hiện hằng ngày
để có thể sinh tồn một cách tốt nhất chăng. Ta không thể phủ nhận vai trò của
KNS trong đời sống xã hội, đặc biệt là ta đã có những định hướng cho bản thân
mình ? Những trải nghiệm của ta có đủ để giúp ta “vững tay chèo” với những vấn
đề trong cuộc sống: công việc, gia đình, bạn bè…! Có thể nói kỹ năng sống là một
trong những hành trang quan trọng, cần thiết để ta tìm hiểu, nhận ra và rèn luyện
bản thân như một thách thức…để rồi ta sẽ có những bước đi vững vàng hơn.
Có thể hiểu rằng kỹ năng sống là
năng lực cá nhân (tâm lý – giao tiếp – xã hội) bao gồm các hành vi cụ thể nhằm
tác động đến nhận thức và thái độ của cá nhân, từ đó sẽ có những khả năng ứng
phó một cách hiệu quả với những tình huống,
yêu cầu và thách thức cuộc sống. Thông qua đó tăng cường khả năng quản
lý – phát triển bản thân, giao tiếp hiệu quả hướng tới cuộc sống lành mạnh hơn,
nâng cao chất lượng cuộc sống. Đối với chúng tôi giáo dục kỹ năng sống là giáo
dục, nhằm giúp đỡ và hỗ trợ hoàn thiện “một con người”, để cá nhân đó có thể cố
gắng thích nghi tốt nhất với môi trường xung quanh.
Có một số câu hỏi được đặt ra: Kỹ
năng sống đào tạo ở lứa tuổi nào là phù hợp ? đào tạo KNS như thế nào ? Có thể
nói rằng, KNS là sự chuẩn bị hành trang cần thiết ở mỗi lứa tuổi…từ mẫu giáo
cho đến thanh thiếu niên như tiểu học, cấp
bậc THCS, THPT…cho đến sinh viên cần thiết và không thể thiếu với thanh niên và
ngay cả những đối tượng đang làm việc trong các lĩnh vực chuyên môn…và chúng
tôi nghĩ rằng câu trả lời cho câu hỏi đào tạo KNS như thế nào ?”..câu trả lời cần
được cân nhắc và cũng là châm ngôn sống và làm việc của chúng tôi, đó là “chúng
tôi đào tạo con người !”. Kỹ năng được thực hiện thông qua hành vi và được rèn
luyện hàng ngày ! Giao tiếp mang tính chất bắt buộc, rất cần thiết trong cuộc sống
cho dù bạn ở lứa tuổi nào, làm việc trong lĩnh vực nào hay môi trường ào đi
chăng nữa..thì giao tiếp vẫn là “chìa khóa” để bạn phát triển bản thân…vì vậy kỹ
năng không có gì xa lạ, nó thật gần gủi từ cách ăn nói cho đến tác phong trong
công việc, đời sống hàng ngày do đó cần phải có sự linh hoạt và chủ động với
thái độ và nhận thức tích cực của một con
người chứ không phải là những thứ tự tuân thủ các quy tắc nhất định như một cái máy ( có thể với những yếu tố
mang tính văn hóa cộng đồng, truyền thống đạo đức, các quy chuẩn xã hội…cần phải
được cân nhắc và thực hiện một cách linh hoạt và hợp lý).
KNS có thể được phân loại theo
nhiều cách khác nhau tùy thuộc vào các quan niệm. Nhưng ở đây chúng ta có thể
phân chia theo hai nhóm cơ bản là : những kỹ năng tâm lý (nhận diện bản thân,
kiềm chế cảm xúc, kỹ năng ra quyết định, kỹ năng chia sẻ, lắng nghe…) và những kỹ năng tâm lý - xã hội (kỹ năng giao
tiếp - ứng xữ, kỹ năng truyền thông, kỹ năng làm việc nhóm, tư duy tích cực ,
quản lý thời gian v.v…).
Trên bình diện thực tế, việc giáo
dục kỹ năng sống cần thiết với con người đó cũng chính là những điều cơ bản nhất,
các kỹ năng có mối quan hệ chặc chẽ với nhau về bản chất, quá trình hình thành
cũng như rèn luyện thông qua hành vi nhằm thay đổi nhận thức của một cá nhân, để
có thể bảo đảm sự tồn tại và thích ứng ngày một tốt hơn với cuộc sống.